Sterowanie ruchem pociągów
Jednnym z najważniejszych systemów wpływających na prawidłowe funkcjonowanie metra są urządzenia sterowania ruchem pociągów.
System ten ma na celu:
- zabezpieczenie ruchu, poprzez przygotowanie i zrealizowanie bezpiecznej drogi jazdy pociągów,
- kontrolowanie prędkości rzeczywistej pociągów,
- automatyczną jazdę pociągów,
- kontrolę ruchu pociągów w celu uzyskania najsprawnejszej eksploatacji.
Ruch pociągów w Metrze Warszawskim jest prowadzony przy wykorzystaniu
urządzeń sterowania ruchem pojazdów SRP, w skład których wchodzą jako
warstwa podstawowa - urządzenia zabezpieczenia ruchu pociągów (ZRP) oraz
warstwa nadrzędna - urządzenia automatycznego ograniczenia prędkości
(AOP).
Urządzenia zabezpieczenia ruchu pociągow (ZRP) umożliwiają:
- przestawianie zwrotnic wraz z kontrolą ich położenia,
- nastawianie i kontrolowanie sygnałów na semaforach,
- kontrolowanie innych urządzeń mających wpływ na prowadzenie ruchu,
- automatyczne wykonywanie czynności nastawiania dróg jazdy pociągów,
- sterowanie ruchem przez dyżurnego przy ciągłej kontroli warunków bezpiecznej jazdy.
Uzależnienia spełnione w obwodach elektrycznych urządzeń ZRP służą do wykluczenia czynności zagrażających bezpieczeństwu ruchu.
Obejmują one między innymi :
- uzależnienie możliwości wyświetlenia na semaforze sygnału zezwalającego na jazdę od nastawienia zwrotnic, niezajętości torów leżących na ułożonej drodze jazdy
- automatyczne zwolnienie przebiegu uzależnione od przejazdu przez pojazd wyznaczonego miejsca w torze.
Urządzenia ZRP są miejscowymi urządzeniami scentralizowanymi, co
oznacza, że podstawowa aparatura jest umiejscowiona w przekaźnikowniach
(urządzenia wewnętrzne) a tylko niezbędne elementy są usytuowane przy
torach (urządzenia zewnętrzne).
Urządzenia ZRP obsługiwane mogą być albo miejscowo z pulpitu nastawczego znajdującego się na stacji lub Centralnej Dyspozytorni - za pośrednictwem urządzeń zdalnego sterowania albo też pracują samoczynnie.
Urządzenia automatycznego ograniczenia prędkości (AOP) -
służą do zapewnienia bezpiecznej jazdy pociągów metra zależnie od
bieżącej sytuacji ruchowej. Zostały całkowicie opracowane i
wyprodukowane w Polsce o fabrycznej nazwie SOP-2.
Urządzenia AOP realizują następujące funkcje:
- określenie wartości prędkości dopuszczalnej na poszczególnych odcinkach toru,
- przekazywanie w sposób ciągły, z toru do pojazdu, za pośrednictwem specjalnych pętli przewodowych, informacji o prędkości dopuszczalnej,
- pomiar wartości prędkości rzeczywistej pojazdu i jej porównanie z prędkością dopuszczalną,
- ocenę poprawności działania maszynisty (w razie potrzeby wyłączenie napędu i przejęcie sterowania aż do uzyskania prędkości bezpiecznej lub zatrzymania pociągu),
- przekazanie informacji maszyniście o sytuacji ruchowej na odcinku linii w przód do najbliższej stacji.
System AOP składa się z trzech podstawowych grup funkcjonalnych:
- urządzenia stacyjne zlokalizowane w przekaźnikowni, służące do wypracowywania na podstawie stanu współpracujących urządzeń ZRP informacji przesyłanej do pojazdu,
- obwodów przewodowych ułożonych wzdłuż linii metra między tokami szyn, stanowiącyce transmisyjne obwody (anteny) nadawcze; za ich pomocą odbywa się transmisja informacji do pojazdu,
- urządzenia pojazdowe (odbiorcze) zabudowane w taborze, służące do odebrania informacji z toru oraz nadzorowania prędkości jazdy.
Docelowo urządzenia zabezpieczenia ruchu pociągów ZRP uzupełnione zostaną urządzeniami automatycznej jazdy pojazdu( AJP) umożliwiające automatyczną jazdę pociągów, tzn. zastąpienie maszynisty w prowadzeniu pociągu poprzez automatyczne ruszanie i zatrzymywanie, otwieranie drzwi wagonów, regulację prędkości podczas jazdy. System AJP jest obecnie przedmiotem prac badawczych. Urządzenia AOP i AJP stworzą w przyszłości wspólny w całości system automatycznego prowadzenia pociągów metra (APP).
